CO2-uitstoot van het verkeer

CO2-uitstoot van het verkeer

• Algemene inleiding bij de cijfers
• Tabel met de specifieke CO2-uitstoot per vervoermiddel
• Formule om CO2-besparing te berekenen
• Andere vergelijkingsbronnen
• Hoeveel is 1 ton CO2?
• Wetenschappelijke achtergrondinformatie

Algemene inleiding bij de cijfers

Gemiddeld legt elke personenwagen in België zowat 15 000 kilometer af (bron: FOD Mobiliteit en Vervoer). Dat komt overeen met een jaarlijkse CO2-uitstoot van ongeveer 2,8 ton. Daarnaast gebruiken we natuurlijk nog heel wat andere vervoermiddelen. De impact van onze vervoerwijze op de totale CO2-uitstoot is niet te onderschatten en bedraagt ongeveer 20 tot 25 % (het precieze percentage is onder meer afhankelijk van het al dan niet meetellen van internationale lucht- en scheepvaart).

Natuurlijk willen wij de impact van onze eigen bussen en trams ook zo goed mogelijk kennen. Wij gebruiken daarvoor de cijfers in onderstaande tabel. Deze cijfers zijn uit verschillende bronnen afkomstig en geven vooral een grootteorde aan. Voor het aantal inzittenden van onze bussen en trams baseren we ons op tellingen en extrapolaties. In de loop van 2010 hopen wij de chipkaart als vervoerbiljet in Vlaanderen te introduceren, zodat nauwkeurige tellingen mogelijk zullen zijn. De gegevens uit de onderstaande tabel zullen dan ook aangepast worden zodra de eerste, stabiele metingen gekend zijn.

In tussentijd hebben wij ons op een aantal veronderstellingen gebaseerd. Deze worden in de derde kolom van onderstaande tabel ook per vervoermiddel geëxpliciteerd:

• Een gemiddelde wagen in België stoot ongeveer 185 g CO2 uit per km, een gemiddelde nieuwe wagen in België ongeveer 150 g CO2. Gemiddeld vervoert een personenwagen zowat 1,4 personen. Een gemiddelde standaardbus vervoert ongeveer 14 personen en verbruikt zowat 1190 g CO2 per kilometer.
• De onderstaande CO2-uitstoot per liter brandstof is gebaseerd op de CO2-meter van de Vlaamse overheid. Voor de specifieke CO2-uitstoot van elektriciteit hebben we ons echter niet op deze bron gebaseerd, maar op de standaardelektriciteitsmix in België, dus inclusief kernenergie (hoewel ook deze energiebron heel wat nadelen heeft, vonden we dit een eerlijkere vergelijkingsbasis). Hiervoor hebben we ons gebaseerd op de gegevens van VITO, berekeningen in het kader van het Auditconvenant.

Tabel met de specifieke CO2-uitstoot per vervoermiddel

Methodologische opmerking

De bovenstaande cijfers geven enkel de directe CO2-uitstoot weer ('tank to wheel' of TTW) door verbranding.
Ook indirect ('well to tank' of WTT), meer bepaald bij het productieproces van de brandstof, wordt een grote hoeveelheid energie verbruikt. Er komt dus ook op dat moment een CO2 vrij. Verschillende bronnen geven de grootteorde hiervan aan, met name zowat 10 tot 30 % van het directe energieverbruik.

Hoewel de som van beide uitstootbronnen (WTT+TTW = WTW, of 'well to wheel') eigenlijk de meest correcte maatstaf is voor de CO2-uitstoot van verschillende voertuigen, rekenen we toch bij voorkeur met de TTW-cijfers. Daarvoor zijn immers de meeste cijfers terug te vinden, bv. op de reclameaffiches van de autoverdelers of in verschillende internationale rapporten.

Formule om CO2-besparing te berekenen

Onze routeplanner op maat berekent de besparing qua CO2-uitstoot van een bus, tram en trein in vergelijking met een gemiddelde wagen.

We geven geen berekening voor de CO2-besparing voor het voorgestelde traject met de belbus.
Die besparing hangt immers sterk af van de bezettingsgraad van de bus, die sterk varieert van rit tot rit. Op die manier kunnen er grote verschillen optreden in de af te leggen afstand en het traject dat een belbus tijdens een rit zal afleggen.

Een testversie van onze routeplanner op maat is beschikbaar op de volgende websites:

• www.uitinvlaanderen.be (UiTinVlaanderen)
• www.sportpaleis.be (Sportpaleis)
• www.ethiasarena.be (Ethias Arena)
• www.uzleuven.be (UZ Leuven)

Hieronder leest u welke formule we hanteren om de CO2-besparing te berekenen.

Bus

In onze berekeningen hanteren we altijd een gemiddelde CO2-uitstoot van 79g/km voor een bus. De routeplanner kan immers niet vooraf weten welk type bus zal worden ingezet (standaardbus, gelede bus, hybride bus,…).

We nemen de CO2-uitstoot van een gemiddelde wagen (132g/km) en verminderen dit met de CO2-uitstoot van een gemiddelde bus (79g/km). Het getal dat we bekomen, vermenigvuldigen we met het aantal kilometers dat de reiziger met de bus aflegt.

Wanneer een reiziger bijvoorbeeld een traject van 12km aflegt met de bus, krijgen we de volgende berekening:

(132-79) x 12 = 636

Een reiziger bespaart dus 636g CO2 door zijn traject van 12km af te leggen met de bus in plaats van met de auto.

Tram

We nemen de CO2-uitstoot van een gemiddelde wagen (132g/km) en verminderen dit met de CO2-uitstoot van een gemiddelde tram (1g/km). Het getal dat we bekomen, vermenigvuldigen we met het aantal kilometers dat de reiziger met de tram aflegt.

Wanneer een reiziger bijvoorbeeld een traject van 21km aflegt met de tram, krijgen we de volgende berekening:

(132-1) x 21 = 2751

Een reiziger bespaart dus 2751g CO2 door zijn traject van 21km af te leggen met de tram in plaats van met de auto.

Trein

We nemen de CO2-uitstoot van een gemiddelde wagen (132g/km) en verminderen dit met de CO2-uitstoot van een gemiddelde trein (28g/km). Het getal dat we bekomen, vermenigvuldigen we met het aantal kilometers dat een reiziger met de trein aflegt.

Wanneer een reiziger bijvoorbeeld een traject van 38km aflegt met de trein, krijgen we de volgende berekening:

(132-28) x 38 = 3952

Een reiziger bespaart dus 3952g CO2 door zijn traject van 38km af te leggen met de trein in plaats van met de auto.

Andere vergelijkingsbronnen

Omdat De Lijn de problematiek van CO2-uitstoot en de gerelateerde klimaatopwarming erg belangrijk vindt, rekenen we in de bovenstaande tabel met specifieke CO2-emissies.

Er zijn echter ook andere vergelijkingsbasissen mogelijk, bijvoorbeeld het specifieke energieverbruik per persoon per kilometer.

De conclusies uit dergelijke vergelijkingen lopen sterk gelijk met de bovenstaande evoluties.

Zie bijvoorbeeld figuur 44 op pagina 107 van het Mobiliteitsrapport (pdf - 2,60MB) (MORA, 2009).

Hoeveel is 1 ton CO2?

De bekendste manier om de uitstoot van het broeikasgas CO2 te compenseren is door bomen aan te planten. Om te groeien hebben bomen immers CO2 nodig. Bij dit proces (fotosynthese) gebruiken ze koolstof om te groeien: de koolstof (C) van koolstofdioxide (CO2) leggen zij vast in hun biomassa (hout, plantweefsel, wortels, ...). Als afvalproduct stoten ze zuurstof (O2) terug uit.

Op die manier zuiveren bomen (en planten) eigenlijk de lucht voor de mens. Wij doen immers het omgekeerde: wij ademen lucht in, verbruiken de zuurstof O2 die erin zit, en ademen méér CO2 uit. Dagelijks ademen wij zowat 900 gram CO2 per volwassene uit per jaar.

De aanplanting van bossen kan in eigen land gebeuren of elders in de wereld. Broeikasgassen verspreiden zich namelijk over de hele aarde, dus het maakt niet uit waar wij de bossen aanplanten.

Ook over hoeveel CO2 een boom nu precies nodig heeft om te groeien, bestaan een pak cijfers. Uit verschillende bronnen (o.a. VBV, K.U.Leuven, UGent, …) hebben wij de volgende informatie geselecteerd:

• 1 hectare bos (in onze klimaatgordel) neemt gemiddeld zowat 10 ton CO2 per jaar op, of zowat 27,5 kg/dag;
• per hectare bos staan er zowat 300 tot 500 bomen;
• 1 volwassen Vlaamse boom neemt dagelijks gemiddeld zowat 65 gram CO2 op (of jaarlijks 24 kg per boom).

Wetenschappelijke achtergrondinformatie